Aslında uzun bir liste!.. Bu listede yer alanlar, geçen bin yıla damgasını vuran önemli gezginler ve kâşifler. Listeyi okurken göreceksiniz ki binyılın başlarında yollara dökülenlerin çoğu dinî kökenliydi. Amaçları, inandıkları dinleri geniş kitlelere yaymaktı.

Bu amaçla yola çıkıp, dünyanın birçok bilinmedik yerini keşfettikleri için onlar, "kâşif" olarak adlandırıldılar. Bunlara bir de istilacılar eklendi. Onların niyeti de, yeni yerler keşfetmek ve buraları sömürgeleştirmekti.

Bir de yola gerçekten keşfetmek için çıkanlar vardı. Amaçları ne olursa olsun bu insanlar sayesinde, dünyanın bilinmezliği çözüldü.

Bu yolculukların günümüzden yüzlerce yıl önce yapıldığını ve o zamanki ulaşım ve konaklama şartlarını göz önüne getirirseniz, bu insanların ne kadar cesur, ne kadar inanmış ve ne kadar maceraperest olduklarını görürsünüz. Bütün zorluklara ve tehlikelere rağmen dünyayı keşfetmekten vazgeçmeyen bu gezginleri sizlere tanıtmak ve bu vesileyle bir kez daha anmak istiyorum.

EL-İDRİSİ

Faslı gezgin, Kuzey Afrika, İspanya ve Avrupa'yı

adım adım gezdi. Daha sonra Anadolu'ya geldi. Sicilya'nın Norman Kralı II. Ruggero'nun danışmanlığını yaptı. Bazı keşif gezilerine krallık adına çıktı. Gümüş tabaka üzerine, 70 bölümden oluşan bir dünya haritası çizdi. 1154 yılında yazdığı ‘Dünyayı Görmek İsteyenler İçin Keyif Gezileri’ adlı kitabında gezi anılarını topladı.

GIOVANNI DEL CARPINE

Papa'nın elçisi olarak 1246 yılında, Moğolistan'a giden altmış üç yaşındaki gezginin amacı, Moğolları Hristiyan dinine inanmaları için ikna etmekti. Carpine bu görevini başaramadı ama Orta Asya, Baykal Gölü ve Aral Denizi civarına ayak basan ilk Avrupalı unvanını kazandı.

MARCO POLO

1271 yılında babası ve amcasıyla Venedik'ten çıkıp, İpek Yolu'nu izleyerek Çin'e ulaştı. Moğolistan'da, Kubilay Han'a danışmanlık yaptı. Ünlü gezginin bu yolculuğu tam 14 yıl sürdü.

İBNİ BATTUTA

Tanca'da doğan ve 1325 yılında hacı olmak için Mekke'ye doğru yola çıkan Ortaçağ'ın en ünlü Arap gezgini, "hiçbir yoldan iki kez geçmeme" kuralını benimseyerek, dünyanın olabildiğince çok yerini gezmeye karar verdi. Bu kararının sonucunda, 30 yılda tam 120 bin kilometre yol kat etti. Akıl verdiği sultan, hükümdar, vali ve görevlilerden aldığı yardımlarla gezilerini sürdürdü. Arabistan'a, Afrika'ya, Hindistan'a, Kırım'a, İstanbul'a, Orta Asya'ya, Maldivler'e ve Çin'e gitti. Gezi anılarını Rahle adlı eserde topladı.

KRISTOF KOLOMB

İspanyol bayraklı üç gemiyle 1492'de denize açıldı. Önce Bahama Adaları'na vardı. Daha sonraki seferlerde Jamaika, Honduras, Trinidad ve Küba'ya ulaştı. Gittiği yerleri hep Hindistan sandı. Yeni bir kıta keşfettiğini öğrenemeden öldü.

VASCO DA GAMA

1497’de Portekiz'den yola çıkıp, Ümit Burnu'nu dolaşarak Hindistan'a doğru dümen kırdı. 1498 yılında Kaliküt kentine vardı. Bu zorlu yolculuk onu dünya gezginleri arasına soktu.

AMERIGO VESPUCCI

1499 ve 1502 yılları arasında Güney Amerika sahillerine iki sefer düzenledi. Bu toprakların Asya değil de yeni bir kıta olduğunu anladı. Buraları ilk keşfeden Vespucci olmamasına rağmen bu yeni kıtaya onun adı verildi.

HERNÁN CORTÉS

1519 yılında yola çıkan İspanyol komutan Cortés' in amacı, Meksika'daki Aztek İmparatorluğu'nu ele geçirmekti. Cortés 1521 yılında kanlı bir şekilde bu emeline ulaştı.

MACELLAN

1519 yılında Arjantin'in en güney ucundaki Tierra del Fuego'yu, Güney Amerika'dan ayıran boğazı keşfetti. Boğaza onun adı verildi. Gezmeye bir türlü doymayan Macellan, Filipinler'de öldürüldü.

FRANCISCO DE JASO

Katolik misyoner, Doğu'da Hristiyanlığı yaymak için 1542'de Roma'dan ayrıldı. Hindistan'a ve Doğu Hint Adalarına gitti. Japonya'ya ilk ayak basan Avrupalı oldu.

FRANCISCO DE ORELLANA

1540'ta İnkaların başkenti Cuzco'dan (Peru) yola çıkan gezgin, Ekvador'daki Quito kentine gitti. Oradan Napo Nehri aracılığıyla önce Amazon Nehri'ne, ardından da Atlantik Okyanusu'na ulaştı. Daha sonra kıyıyı izleyerek Trinidad'a vardı.

SIR FRANCIS DRAKE

İngiliz denizci, 1577-1580 yılları arasında yaptığı seferlerle, dünyanın etrafında dolaşan ilk kaptan unvanını kazandı. Kaptan Drake sayesinde İngiltere de dünya keşiflerine damgasını vurmuş oldu.

WILLEM BARENTS

Kuzey Kutbu'na yapılan yolculukların öncüsü olan Barents, 1595'te Spitzberg Adası'nı buldu. 1596' da yaptırdığı buzda gidebilen gemisi sayesinde, kimsenin gidemediği yerlere kadar uzandı. 1597'de bir buzul üstünde can verdi.

EVLİYA ÇELEBİ

1611 yılında İstanbul'da doğan ünlü gezgin, yaşamının elli yıla yakın bir zamanını yollarda geçirdi. Bu süre içinde Orta Avrupa, Balkanlar, Anadolu, Kafkasya, Kırım, Arabistan ve Mısır'ı dolaştı. Daha sonra yazdığı Seyahatname, önemli bir tarihsel coğrafya ve kültür atlası niteliğini taşıdı.

ABEL JANSZOON TASMAN

Hollandalı kâşif 1642-1643 yılları arasında çıktığı yolculuk sonunda Tazmanya, Yeni Zelanda ve Fiji'yi keşfetti.

KAPTAN COOK

1768 yılında çıktığı ilk gezisinden 1779'da çıktığı üçüncü seferindeki ölümüne kadar neredeyse bütün dünyayı gezdi. Güney Georgia, Hawaii, Yeni Kaledonya adalarını keşfetti. Bering Boğazı'na kadar çıktı.

CHARLES DARWIN

1831 ve 1836 yılları arasında dünyanın en uzun süreli bilimsel gezisini yaptı. Galápagos Adaları'na ve Güney Amerika pampalarına yaptığı yolculuklar, "evrim teorisi"nin temellerini oluşturdu.

HEINRICH BARTH

Alman gezgin, 1847-1855 tarihleri arasında tam 16 bin kilometre yol kat etti. Bu süre içinde Büyük Sahra, Nijer, Tombuktu, Çad Gölü ve Libya'yı gezdi. Yazdığı beş ciltlik Kuzey ve Orta Afrika'da Geziler ve Keşifler adlı kitabı, günümüzde bile gezginler için önemli kaynaklardandır.

DAVID LIVINGSTONE

1849 yılında yola çıkan İskoçyalı din adamı, Afrika'nın birçok bölgesini gezdi. Başta Victoria Çağlayanları ve Malavi Gölü olmak üzere birçok bölgeyi keşfetti. Bu keşif gezileri sırasında bir aslanın saldırısına uğrayıp ağır yaralandı. 1 Mayıs 1873 tarihinde öldüğünde, Nil Nehrinin kaynağını araştırıyordu.

SIR RICHARD BURTON

Etnolog, jeolog ve aynı zamanda asker olan Burton, tamı tamına 25 dil biliyordu. Arap kılığına bürünerek Mekke'ye girmeyi başaran bu maceraperest gezgin, 1858 yılında, Nil Nehri'nin kaynağını araştırırken Tanganika Gölü'nü keşfetti. Burton ayrıca, Binbir Gece Masalları ile Kamasutra kitaplarını da İngiliz diline tercüme etti.

KICHEN VE NAIN SİNGH

İngiliz hükûmeti tarafından Himalaya bölgesinin haritasının çıkarılması için görevlendirilen bu iki bilgin, bütün bölgeyi adımlarını sayarak ölçtüler. 1865 ile 1872 yılları arasında tamamlanan bu çalışma sonunda, Güney Çin, Nepal, Hindistan, Taklamakan Çölü ve Kaşgar bölgesi gibi geniş bir alanın detaylı haritası yapılmış oldu.

HENRY MORTON STANLEY

Yurttaşı Livingstone'u aramak için Afrika'ya giden gazeteci Stanley, Victoria Gölü'nün Nil Nehri'nin kaynağı olduğunu buldu. Kendi yaptığı 12 metrelik bir kayıkla Lualaba Nehri'nden Kongo'ya doğru yola çıktı. Bu zorlu yolculuk tam 999 gün sürdü ve 114 kişinin ölmesine neden oldu. Stanley, 1888 yılında aynı yolculuğu bir kez daha yaptı.

ROBERT FALCON SCOTT

Kızakları köpeklerin çekmesini insafsızlık olarak niteleyen İskoçyalı kâşif, 1911 yılında McMurdo'dan Güney Kutup noktasına doğru yola çıktı. Kısa bir süre sonra kızakların motorları bozuldu. Ardından da sakatlanan atlar öldürüldü... Bütün bu aksiliklere rağmen yoluna devam eden ekip, hedefe ulaştığı zaman büyük bir hayal kırıklığına uğradı. Çünkü Kutup noktasında, Amundsen'in diktiği Norveç bayrağı dalgalanıyordu.

AMELIA EARHART

Bu cesur, yürekli kadın, Honolulu'dan Kaliforniya'ya Pasifik Okyanusu'nu geçen ilk insan unvanını kazandı. Earhart bununla yetinmedi, 1932'de yalnız başına Atlantik'i uçarak geçen ilk kadın unvanını da aldı. Gezmeye doymayan Amelia, 2 Temmuz 1937’de öldüğünde, dünya çevresinde atmaya başladığı turun 35 bin 400 kilometresine varmıştı.

THOR HEYERDAHL

27 Nisan 1947'de, ağaçlardan yaptığı Kon-Tiki adlı tekneyle Peru'daki Callao'dan yola çıkıp, 97 gün sonra Polinezya'daki Tuamotu Takımadaları'na vardı. Böylelikle Inkaların Pasifik aşırı gezilere çıkabileceklerini kanıtladı. Heyerdahl yine kamıştan yaptığı teknelerle, 1970 ve 1977 yıllarında çıktığı yolculuklarla harita, pusula ve diğer yol gösterici aletler yapılmadan önce dünyanın nasıl keşfedildiğini gösterdi.

BEN CARLIN

1951-1958 yılları arasında, hem karada hem de denizde giden arabasıyla dünyanın çevresini dolaştı. Avustralyalı Carlin bu gezisinde, karada 62.765, denizde ise 15.450 kilometre yol kat etti.

JACQUES PICCARD

1960 yılının ocak ayında, Pasifik Okyanusu'ndaki Mariana Çukuru'na daldı. Böylelikle dünyanın en derin noktasına inen adam unvanını kazandı. Bu zorlu dalışı, yine kendisi gibi gezgin olan babası August Piccard'ın geliştirdiği bir denizaltı sayesinde yaptı.

YURI GAGARIN

12 Nisan 1961'de uzaya çıkan ilk insan oldu. Sovyet kozmonot uzayda kaldığı sürede tam 40 bin 868 kilometre kat etti.

NEIL ARMSTRONG

21 Temmuz 1969'da Ay'a ayak basan ilk insan oldu. Onun bu tarihî yürüyüşünü, bütün dünya, televizyonlarının ve radyolarının başında naklen izlediler.

RANULPH FIENNES

2 Eylül 1979'da teknesiyle İngiltere'nin Greenwich kasabasından yola çıkan İngiliz gezgin, 15 Aralık 1980’de Güney Kutbu'na, 10 Nisan 1982'de isee Kuzey Kutbu'na vararak, dünyayı boylamasına dolaşan ilk insan oldu. Fennes 56 bin kilometre yol yaptıktan sonra, 29 Ağustos 1982'de yeniden Greenwich’e döndü.

BARTNARD PICCARD VE BRIAN JONES

Dedesi ve babası da birer gezgin olan Piccard, arkadaşı Brian Jones'la birlikte balonla dünya gezisine çıktı. 20 Mart 1999’da başarıyla sonuçlanan bu gezide iki gezgin, tam 42 bin 810 kilometre uçuş gerçekleştirdiler.