Seyyahların şehri, yazarlara, ressamlara ilham olan İstanbul… Evleri, ağaçları, mezarları, camileri, boğazı, kayıklarıyla dünyanın dört bir yanındaki kartpostallarda yer alan masalsı kent.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür ve İBB Miras sayesinde İstanbul’un artık bir Boğaz Müzesi var. Kabataş vapur iskelesinde seyir terasının olduğu bölümde yer alan müze, ‘Mehtabı Sürükledik Sularda: Bir Boğaziçi Hikâyesi’ sergisiyle açıldı.

Küratörlüğünü Ali Kayaalp’in üstlendiği sergi; geçmişten günümüze İstanbul’u, kentte yaşamı, denizle kurulan ilişkiyi anlatıyor. Haritalardan kartpostallara, resimlerden fotoğraflara, Şirket-i Hayriye tarafından çıkarılan Boğaziçi dergisine kadar pek çok eser İstanbul’un değişen toplumsal yapısına ışık tutuyor. Hoca Ali Rıza’nın, İbrahim Çallı’nın, Mıgırdiç Civanyan’ın resimlerinin arasından geçip başka bir salonda hareketlendirilmiş resimler sayesinde bir sandalda seyri sefer ederken düşleyebilirsiniz kendinizi. Sonra Ara Güler’in siyah beyaz fotoğraflarıyla karşılaşıyorsunuz. Boğazın insanları, tekneler, balıkçılar, iskeleler… Hemen karşısında da kocaman bir gazete baskısı.

Yazıyor… Yazıyor… Suat Derviş yazıyor… 1930’lu yıllarda Boğaz’ın çöküşünü anlatan yazı dizisiyle Suat Derviş Yeniköy’den, Beykoz’dan, Çengelköy’den, İstinye’den haberler veriyor okurlara. Meraklısı için hatırlatalım: İthaki Yayınları Araştırmacı Serdar Soydan’ın editörlüğünde Suat Derviş’in haberlerini ‘Çöken İstanbul’ adıyla kitaplaştırmıştı.

Boğaz Müzesi güzel bir amaca da hizmet ediyor. Sanatçı ve araştırmacıları bir araya getiren proje bir kültür platformu olmayı hedefliyor. Güzel sanatlar fakültelerindeki öğrencileri desteklemeyi amaçlayan platform, seçilen on öğrenciye müzedeki atölyelerde çalışma imkânı sunuyor. Programın sonunda öğrencilerin eserleri yıl sonu sergisinde izleyiciyle buluşacak.

FOTOĞRAFLARLA ‘HAYALLER VE YERLER’

İstanbul Modern Sanatlar Müzesi Panorama: Hayaller ve Yerler isimli fotoğraf sergisine ev sahipliği yapıyor. Küratörlüğünü Çelenk Bafra ve Demet Yıldız Dinçer’in yaptığı sergide 18 sanatçının 2010’lardan itibaren ürettiği yapıtları yer alıyor.

Sergi salonuna girdiğiniz andan itibaren nefes aldığınızı hissediyorsunuz. Ülkenin boğucu atmosferinden uzak, masalsı, oyuncaklı, fakat bir yandan da gerçekliğin yüzünüze çarptığı fotoğraflarla karşılaşıyorsunuz. Yanan bir orman fotoğraf sanatçısı Ece Gökalp’in gözünden bir yaşamın nasıl yok olduğunu betimliyor. Fotoğrafa eklemlenmiş ağaç parçaları, ormandan kaçan tilkiler, tavşanlar, kül olan ağaçlara çaresizce bakan insanlar… Bir ekosistemin değişimini görüyoruz.

Hemen yanında bir başka sanatçının, Cansu Yıldıran’ın çalışması dikkat çekiyor. Yıldıran, Mülksüzler isimli fotoğraf serisiyle karşımızda. Sanatçı Çaykara’nın Kuşmer Yaylaları’nda kadınların tarihsel olarak mülk edinme haklarından nasıl mahrum bırakıldığını anlatıyor. Yıldıran’ın fotoğraflarında miras, soy ve ataerkil düzenin kadını nasıl esir altına aldığını görüyoruz.

Hayaller ve Yerler sergisinde yer alan eserlerden bir diğeri fotoğraf sanatçısı Yusuf Sevinçli’nin Kıbrıs’ın geçmişini ve bugününü anlatan fotoğrafları. Zamanın durduğu, siyah beyaz renklerle donuklaştığı, dingin, adanın bölünmüş parçalanmış yapısı var Sevinçli’nin fotoğraflarında. Hemen yanında ise yine Kıbrıs’a ait bir ses çağırıyor ziyaretçileri. Bu sefer bir mite tanıklık ediyoruz. Sanatçı Larissa Araz’ın ‘Karanlıktan Başla Görmeye’ isimli eseri 1974 Kıbrıs savaşı sırasında öldürülen Ahmet Cemal’in bedeninden filizlendiğine inanılan incir ağacının izini sürüyor. Limasol yakınlarında, sadece deniz yoluyla ulaşılabilen bir mağarada büyüyen ağaç savaşın karanlık yüzünü gösteriyor.

Umut Erbaş’ın ‘Gündüz Düşleri’ adını verdiği fotoğraf serisi ise hatırlamayı sorgulatıyor. Sanatçı fotoğraflarına eski kitap sayfaları, kumaşlar ve çizimlerini ekliyor. Erbaş’ın fotoğraflarıyla bir düş alemine dalıyorsunuz.

Sergide yer alan diğer sanatçılar: İlgen Arzık, Emre Baykal, Silva Bingaz, Hasan Deniz, Cem Ersavcı, Cemre Yeşil Gönenli, Ege Kanar, Zeynep Kayan, Metehan Özcan, İrem Sözen, Selim Süme, Kerem Uzel, Begüm Yamanlar, Cansu Yıldıran.

Panorama: Hayaller ve Yerler sergisini 18 Ekim’e kadar ziyaret edebilirsiniz.

CUMHURİYET ARAŞTIRMALARI MERKEZİ AÇILIYOR

İBB Miras yeni bir çalışmasını daha duyurdu. Mahir Polat sosyal medya hesabından İBB Cumhuriyet Araştırmaları Merkezi’nin açılacağını yazdı. Tarihçi Zafer Toprak’ın arşivinin yer alacağı merkezde 40.996 kitap, 49.567 süreli yayın, 5000 fotoğraf, 6868 evrak, 595 tez, 196 afiş, 327 kartpostal bulunuyor. Beyoğlu Tünel’de Metrohan’da açılacak Cumhuriyet Araştırmaları Merkezi araştırmacılara, öğrencilere, tarihçilere, akademisyenlere yeni bir araştırma mekanı ve veri tabanı sunuyor.