Bir yazarın zihni nasıl çalışır? Yazmaya koyulmadan anlatacağı hikâyeyi yazar nasıl kurgular? Eşyalar, kalemler, kağıtlar yazımını nasıl şekillendirir? İşte tam bunun üzerine bir sergi var İstanbul Modern’de. “Aklın Manzaraları” isimli sergi, sanatçı Ali Kazma’nın video yapıtlarından ve fotoğraflarından oluşuyor. Haziran ayında İstanbul Modern’de açılan sergi için sayılı günler kaldı. Kazma’nın üretimini 1 Şubat Pazar gününe kadar ziyaret edebilirsiniz. Perşembe günleri müze girişlerinin ücretsiz olduğunu hatırlatalım ve sergiye ilişkin bilgi verelim.

Öncelikle karanlık bir salona giriyorsunuz. Sergi salonunda başta objeler, ardından farklı videolar karşılıyor sizi. Hepsine bir anda bakma telaşına düşmeniz olağan. Çünkü her birinin sesi ayrı. Ancak o kadar farklı bir sergileme tekniğine gidilmiş ki büyük alanlara yansıtılan videoya kitlenip kalıyorsunuz. Serginin küratörleri; Öykü Özsoy Sağnak, Demet Yıldız Dinçer ve asistanları Yazın Öztürk’ü tebrik etmek lazım.

Bir duvarda Arjantin asıllı, kütüphanesiyle meşhur yazar Alberto Manguel var. Yazarın kütüphanesini Fransa’dan Portekiz’e taşıma hikâyesini izliyorsunuz. Videoda Manguel’in çizimleri, yaptığı kuklalar da yer alıyor. Bu kuklalardan ikisi sergi alanında. Yazarın ‘Kütüphanemi Toplarken’ isimli kitabı Yapı Kredi Yayınları tarafından yayımlamıştı. Ayrıca ‘Okuma Günlüğü’ isimli kitabını da meraklısına not olarak iletelim. Yazarlığının yanı sıra Manguel, çok dilli bir çevirmen, antoloji yazarı ve yayıncı.

Manguel’in hemen karşısında Orhan Pamuk selamlıyor bizi. Pamuk okurları yazarın çizim dünyasına ve düşünme biçimine aşina olmalı. Kazma, video çalışması ve fotoğraflarla Orhan Pamuk’un zihin dünyasını ekrana o kadar iyi yansıtıyor ki yazarın notları, dolmakalemiyle aldığı notlar, resimleri, Masumiyet Müzesi kitabının ardından oluşturduğu müzeye ilişkin ayrıntılar videoda yer alıyor. Bir başka bölümde kitabını imzalayan Pamuk’un, Ali Kazma’yla yaptığı sohbet var.

Sergideki en ilginç yapımlardan biri Japonya’nın mürekkep ustalarına ait. Mürekkep deyip geçmeyin, elde bin bir emekle yapılan dünyanın en eski mürekkeplerinden birinin yapımını seyrediyoruz. Edebiyatın ve kitapların dünyasında biraz olsun dinginleşmek isteyenler için Kazma’nın üretimi ilginç bir keşif.

ALİ KAZMA’YA DAİR

1971, İstanbul doğumlu Ali Kazma, Paris’te yaşayan ve çalışan mercek temelli medya sanatçısı. Yüksek lisans derecesini New York’taki The New School’dan aldı.

İnsana özgü faaliyetlerin toplumsal olarak örgütlenişi ve taşıdığı değer üzerine temel sorular soran sanatçı; söz konusu faaliyetlerin, zamanın, bedenin, davranışların, mekânın ve süreçlerin görünür ve görünmez taraflarını vurguluyor.

2013’te 55. Venedik Bienali’nde Türkiye’yi temsil eden Kazma, 2017’de Paris’teki Jeu de Paume’de kapsamlı bir kişisel sergi açtı. Sanatçının kişisel sergilerine ev sahipliği yapan kurumlar arasında Nouveau Musée National de Monaco (2023), Albergo Diurno Venezia (Milano, 2018), MUNTREF (Buenos Aires, 2018), Arter (İstanbul, 2015) ve Hirshhorn Müzesi (Washington, 2010) yer alıyor.

Kazma, 6. Kuandu Bienali (Taipei, 2018), 7. Moskova Uluslararası Çağdaş Sanat Bienali (2017), MAXXI (Roma, 2016), Lyon Çağdaş Sanat Müzesi (2013), 30. São Paulo Bienali (2012), İstanbul Bienali (2001, 2007, 2011), Muzeum Sztuki Lodz (2012), İstanbul Modern (2011), Museum Kunstpalast (Düsseldorf, 2010) ve New Museum (New York, 2010) gibi kurumlardaki grup sergilerine ve bienallerine katıldı.

Sanatçı, 2001’de UNESCO Sanata Destek Ödülü’ne, 2010’da ise Nam June Paik Uluslararası Medya Sanatı Ödülü’ne layık görüldü. Kazma’nın yapıtları, MoMA (New York), CNAP (Paris), İstanbul Modern, MEP (Paris), Nouveau Musée National de Monaco, MONA (Hobart), Sztuki Müzesi (Lodz), Tate Modern (Londra), Fondation Cartier (Paris), TBA21 (Viyana) ve VKV Koleksiyonu (İstanbul) gibi birçok uluslararası ve kurumsal koleksiyonda yer alıyor.

AFRİKA KABİLELERİNİN MASKELERİ KADIKÖY ALAN’DA

Kötü ruhları kovmak, toprakta bereketi arttırmak, toplumsal yapıdaki hiyerarşiyi göstermek, savaşlarda güç kazanmak için ya da cenaze, doğum, sünnet gibi törenlerde kullanılan maskeler…Her birinin anlamı ve amacı farklı. Koleksiyoner Haluk Akın yaklaşık 20 yıldır Afrika yerlilerinden maskeler topluyor. Farklı kabilelere ait 600’e yakın maske Kadıköy Alan’da sergileniyor.

Maskelere bakarken insanın yaratma ediminin tarih içinde nasıl şekillendiğini görüyorsunuz. Her figürün anlamı farklı. Bazı kabileler kadınların güzelliğini simgelemek için maske yaparken bazıları erkeklerin gücünü ön plana çıkarmayı amaçlıyor. Köye bereket getirmek için düzenlenen törenlerde maskelerle dans ediliyor. Bazı maskelerde hayvan figürleri var. Örneğin bir maskeye maymun silueti işlenmişse o maske düzenbazlığı, bir çalı domuzu işlenmişse kiri temsil ediyor.

Afrika maskeleri sergisini 14 Şubat’a kadar Kadıköy Alan’da ziyaret edebilirsiniz.

GENÇLER AİLE TARİHLERİNİ YAZIYOR

Tarih Vakfı’nın düzenlediği ‘Gençler Tarih Yazıyor’ projesinin bu yılki konusu aile tarihi. Liseli öğrencilerin katılabileceği çalışma; toplumsal ve tarihsel olaylara yön veren en küçük birimi, aileyi konu alıyor. Öğrencilerden öz yaşam öyküsü, anı, günlük, mektup, fotoğraf, video, ses kayıtları, nüfus tutanakları, aileye ait materyal, kültür nesneleri ve sözlü tarih kayıtları gibi kaynakları kullanarak kendi aile tarihlerini yazmaları bekleniyor. Bu yazım süreci aynı zamanda kişinin kendi aile tarihi hakkında araştırma yaparken, kimleri aileye dahil ettiğini, neleri ve kimleri aile tarihinin parçası olarak gördüğünü sorgulamasını sağlayacak.

Akademisyenler ve gönüllü lise öğretmenleri yöntem ve araçlar üzerine bir öğrenci atölyesi düzenleyecek. Atölyede öğrencilerle tarihsel ve biyografik yaklaşımlar tartışılacak, görsel malzeme kullanımı ve sözlü tarih metodu üzerine pratik bilgilendirmeler yapılacak. Atölye sonrasında, ilk proje taslakları danışma kuruluna sunulacak, alanında tecrübeli öğretmenler ve akademisyenler, öğrencilere projeleri hakkında geri bildirim verecek.

Yazılan metinlerin son hali Tarih Vakfı’na gönderildikten sonra Tarih Vakfı’nın tarihçi/akademisyen kadrosundan oluşan bir seçici kurul makaleleri değerlendirecek ve en başarılı üç proje ödüllendirilecek. Ayrıca katılan öğrenci ve öğretmenlere uluslararası geçerliliği olan bir katılım belgesi de verilecek.

Katılım ücretsiz ancak kontenjana bağlı. Başvuru sürecine dair bilgiye www.tarihvakfi.org.tr web sitesinden ulaşabilirsiniz.