Ağustos ayı tüketici enflasyonu aylık yüzde 1,84, yıllık yüzde 31,51 olarak açıklandı. Yıllık enflasyon az da olsa düşmeye devam ediyor, aylık artış da piyasa beklentilerine yakın geldi. Ekonomi yönetiminin “dezenflasyon sürüyor” demesinin dayanağı bu.
Ancak rakamlara biraz daha yakından bakınca rahat olmak zor.
Ulaştırma, konut ve gıda gibi vatandaşın doğrudan hissettiği kalemlerde yıllık fiyat artışları hâlâ çok yüksek. Aylık yüzde 1,84’lük enflasyon da düşük bir oran değil. Bu hız uzun süre devam ederse yıllık enflasyon yine yüksek çift hanelerde kalır. Yani enflasyon geriliyor ama fiyat istikrarı sağlanmış değil desem yanlış olmaz.
Olumlu yorum yapanların en güçlü argümanı, enerji ve jeopolitik baskılara rağmen aylık enflasyonun yüzde 2’nin altında kalması. Bu, sıkı para politikasının ve zayıflayan talebin fiyatlar üzerinde etkili olmaya başladığını düşündürüyor. Eleştirel tarafta ise gıda ve bazı dönemsel etkilerin bu ayki rakamı aşağı çekmiş olabileceği, bunun önümüzdeki aylarda tekrarlanmayabileceği söyleniyor.
Bence asıl önemli nokta bundan sonrası. Ağustos sonu itibarıyla yılbaşından bu yana birikimli enflasyon yaklaşık yüzde 22,1. Buna göre eylül-aralık dönemindeki ortalama aylık enflasyon yaklaşık yüzde 0,6 olursa yıl sonu enflasyonu yüzde 25 civarında gerçekleşir. Aylık ortalama yüzde 1,4 olursa yıl sonu yaklaşık yüzde 29’a, yüzde 2 civarında olursa da yaklaşık yüzde 32’ye ulaşır.
Bu hesap bize şunu diyor aslında: Yüzde 25’lik yıl sonu enflasyonu için bundan sonra aylık fiyat artışlarının çok sert biçimde yavaşlaması gerekiyor. Bugünkü fiyatlama davranışı, hizmet enflasyonu, kira ve enerji dikkate alındığında bu oldukça zor görünüyor. Buna karşılık yüzde 29 civarı, mevcut eğilim açısından daha gerçekçi bir merkez senaryo. Aylık enflasyon yeniden yüzde 2 civarında kalırsa yüzde 32’ye yakın bir yıl sonu da şaşırtıcı olmaz.
Dolayısıyla açıklanan verinin en doğru özeti şu: Enflasyon düşüyor ama sorun çözülmüş değil. Yön aşağı, fakat hız hâlâ yüksek. Bundan sonraki dört ay bize dezenflasyonun gerçekten kalıcı olup olmadığını gösterecek.
Kısacası, yüzde 25 için aylık ortalama yüzde 0,6, yüzde 29 için yüzde 1,4, yüzde 32 için yaklaşık yüzde 2 gerekiyor. Bugünkü tabloya bakınca yüzde 29 civarı, diğer iki seçeneğe göre daha gerçekçi görünüyor.
