Birkaç ay önce İran-ABD/İsrail savaşının bu kadar uzayacağını öngörmek kolay değildi. Çeşitli görüşler vardı ama gerilim birikmeye devam etti, piyasalar da sessiz kalmadı. Altın fırladı, petrol şişti, herkes en kötüye hazırlanıyordu. Şimdi masada müzakereler var, barış lafı dolaşıyor ortalıkta ama altın düşüyor, petrol 73 dolarda.

PİYASANIN DİLİ

Piyasanın ne söylediğini anlamak için biraz geri gitmek gerekiyor. Ekonomi dünyasında pek çok şey zaten anlaşılmamak üzerine kurulu. Karmaşık dil, ağır jargon, girift analizler. Ben burada bunu yapmayacağım. Olanı olduğu gibi anlatmaya çalışacağım.

Altının düşüşü alışılagelen refleksleri alt üst etti. Silahlı çatışmaların tırmandığı, gerilimin zirveye çıktığı bir dönemde altın yükselmedi, düştü. Bu yatırımcıyı şaşırttı. Oysa cevap fiyatın içindeydi zaten.

Önce yükselişin hikayesine bakalım. Merkez bankaları öncü davrandı. Özellikle Çin Merkez Bankası rezervlerindeki altın payını kısa sürede epey artırdı. Yatırım fonları bu sinyali okudu, altına yöneldi. Bireysel yatırımcı da peşinden geldi. Altına talep tepeden tabana yayıldı. Fiziki altın alımlarında kuyruklar görmeye başladık. Her kötü senaryo, her jeopolitik risk yavaş yavaş fiyata işlendi. Altın zirveye çıktığında aslında geleceği de beraberinde taşıyordu.

Sonra düşüş başladı. Üç şey aynı anda oldu.

BİRİNCİSİ PETROL

Savaş çıkınca brent 70 dolardan 130 dolara fırladı. Enerji pahalanınca enflasyon beklentisi yükseldi. FED, ECB gibi merkez bankalarının faiz artıracağı düşünüldü. Tahvil faizleri yukarı gitti. Faiz yükselince altın cazibesini kaybetti çünkü altın getiri üretmez. İnsanlar altını satıp tahvile döndü. Normalde savaşta altın güvenli liman sayılırdı. Bu kez insanlar savaşa göre değil, savaşın faiz ve enflasyon üzerindeki etkisine göre fiyatlama yaptı.

İKİNCİSİ DOLAR TALEBİ

Savaşla birlikte altından çıkan yatırımcılar paralarını dövize çevirmek istedi. Bu döviz talebini karşılamak için merkez bankaları ellerindeki altını satmak zorunda kaldı. Örneğin TCMB döviz talebini karşılamak için 100 tona yakın altın sattı. Piyasaya altın aktı, fiyat düştü.

ÜÇÜNCÜSÜ MERKEZ BANKALARI

Merkez bankalarının zaten alımı yavaşlamıştı, fonlar çekilmeye başlamıştı. Vatandaşın talebi tek başına yetmedi.

Satış dalgası geldi. Savaş bitmemişti ama fiyatlanmıştı.

PEKİ BUNDAN SONRA NE OLUR?

Eski refleksle bakarsak yanılırız. Artık her kriz altını yukarı taşımıyor. Piyasa geleceği fiyatlıyor, olayı değil. Barış masaya oturduğunda bile altın geri gelmeyebilir, çünkü iniş çoktan başladı. Bundan sonra altının yönünü savaş değil, faiz belirleyecek. Faiz inmeye başlarsa altın yeniden nefes alır. Faiz yukarıda kaldıkça altın zorlanır.