2007 yılıydı. Şampiyonlar Ligi albümü yeni çıkmıştı ve biz “Yeni Türk Lirası” diyorduk paramıza. Yedi kartlık bir paketin fiyatı elli kuruştu.

O günlerde hayatın merkezinde takas vardı. Elindeki Flamini’yi veren, karşılığında John Obi Mikel’i istiyordu. Ama bazı kartlar vardı ki kimse vermezdi. Delgado’nun kartı mesela, ya da Alex de Souza’nınki. Bunlar koleksiyonun mücevherleriydi.

Aradan neredeyse yirmi yıl geçti. Şimdi 2026 Dünya Kupası’nın ayak sesleri duyuluyor ve çıkartmalar tüm sosyal medyayı sallıyor. Ama bu sefer albümle birlikte gelen şey sadece nostalji değil. Ağır bir fiyat etiketi de var. Bir zamanlar elli kuruşa açılan o büyülü paketler bugün yetmiş beş lira. Stok probleminden dolayı 200 liraya bile alıcı buluyor.

Gelin, bu iki dönemi yan yana koyalım ve bir paket çıkartmanın bize Türkiye ekonomisi hakkında neler anlattığına bakalım.

SAYILARLA KONUŞAN PAKETLER

2007-2008 Şampiyonlar Ligi albümü piyasaya çıktığında yedi çıkartmalık bir paketin fiyatı 50 kuruştu. Aynı yıl 200 gramlık standart bir ekmeğin fiyatı 25 kuruştu. Yani iki ekmek parası bir paket çıkartma ediyordu. Bugün aynı hesabı yapınca tablo epey farklı: 2026 Dünya Kupası paketi 75 lira, İstanbul’da 200 gramlık bir ekmeğin fiyatı ise 17 lira 50 kuruş (Türkiye Fırıncılar Federasyonu, Azami fiyat). Bir paket çıkartma artık dört ekmekten fazlasına denk geliyor. Ekmek-çıkartma paritesi iki katından fazla açılmış.

Asgari ücrete baktığımızda manzara daha da çarpıcı. 2007’nin ilk yarısında net asgari ücret 403 liraydı. O parayla tam 806 paket çıkartma alabilirdiniz. Bugün net asgari ücret 28.075 lira ve bu parayla ancak 374 paket alabiliyorsunuz. Asgari ücret yaklaşık 70 kat artarken, çıkartma paketi fiyatı tam 150 kat artmış. Başka bir deyişle, asgari ücretli bir vatandaşın çocuğuna çıkartma alma gücü yarıdan fazla erimiş.

ÜNİVERSİTELİNİN CEBİNDEN BAKINCA

Bir de meseleye üniversite öğrencisinin gözünden bakalım. 2007 yılında Kredi ve Yurtlar Kurumu’nun aylık burs miktarı 150 liraydı. O 150 lirayla tam 300 paket çıkartma alabilirdiniz. Bugün KYK bursu aylık 4.000 lira ve bu paraya ancak 53 paket düşüyor. Burs 26,7 kat artarken çıkartma fiyatı 150 kat artmış. Bir öğrencinin çıkartma alma gücü asgari ücretliden bile hızlı erimiş. Beşte birden azına düşmüş.

Dolar bazında tablo daha da çarpıcı. 2007’de 150 liralık KYK bursu yaklaşık 115 dolara karşılık geliyordu. Bugünkü 4.000 lira ise doların 45 lira olduğu bir dünyada sadece 89 dolar ediyor.

ENFLASYON MUHASEBESİ

Özetle 2007’den 2026’ya uzanan bu süreçte fiyatlar ve gelirler aynı hızda artmayarak çok net bir "enflasyon ligi" oluşturdu.

Yarışın açık ara şampiyonu hem küresel maliyet artışları hem de Türkiye'deki kur çarpanının etkisiyle tam 150 kat pahalanan Panini çıkartma paketi oldu.

Temel yaşam maliyetini temsil eden ekmek fiyatı ile asgari ücret yaklaşık 70 kat artarak birbirini dengelerken, bu durum asgari ücretlinin çıkartma karşısındaki alım gücünün %54 erimesine yol açtı.

ABD doları bu süreçte 34,6 kat yükselirken, yarışın en büyük kaybedeni ise sadece 26,7 kat artabilen KYK bursu oldu. Devletin öğrenciye verdiği burs ekmek zammının bile çok gerisinde kalıp dolar bazında 115 dolardan 89 dolara gerileyerek reel olarak küçüldü; bu da 2007'de bir bursla 300 paket çıkartma alabilen bir üniversitelinin bugün neden sadece 53 paket alabildiğini gösteriyor.

Belki de Panini çıkartmaları, hiç niyet etmeden, Türkiye’nin son yirmi yılına tutulan küçük bir ayna oldu. Elli kuruştan yetmiş beş liraya uzanan bu yol, sadece bir çıkartma paketinin fiyat hikayesi değil; alım gücünün, çocukluk hayallerinin ve bir kuşağın ekonomik hafızasının hikayesi.