Hz. İsa’nın çarmıha gerildiği yıllarda putlara tapınan Romalılar, büyük bir imparatorluk kurup, Anadolu ve Mezopotamya dahil, büyük bir toprak parçasına egemen olmuştu.

İsa, Yahudi dininin değişmesini amaçlayan mesajlarını, çok erken yaşta ölmesi nedeniyle sadece şimdiki Filistin’de yerleşik Yahudiye ile Kudüs’teki Yahudilere iletebilmişti. 33 yaşında çarmıha gerilmesinden sonra, havarilerinin Kudüs ve çevresinde İsa’nın düşüncelerini yayma çabaları, savaşlar nedeniyle kısır kalmıştı. İsa’nın ölümünden birkaç yıl sonra, Roma İmparatorluğu’nun hakimiyetindeki Kudüs’te büyük bir isyan çıktı. İsyanın başlama nedeni Yahudilerle Yunanlıların din yüzünden birbirlerine girmeleriydi. Çok geçmeden, çok daha kalabalık bir grup olan Yahudiler, burada egemen olan Roma askerlerine de saldırdılar. Yunanların o dönemde Zeus, Hera, Ares ve Afrodit; Romalıların ise Jüpiter, Juno, Mars ve Venüs gibi mitolojik tanrıları vardı.

Romalılar Kudüs’te başlayan büyük isyana, Yahudi tapınağını yakarak ve bölgede yaşayan yaklaşık 6 bin kişiyi idam ederek karşılık verdiler. MS 66 yılında Romalı komutan Titus, Mısır’daki Roma ordusu ile Kudüs’e geldi. 4 yıl süren kuşatma sonunda Kudüs’ü babası ile birlikte ele geçirdi ve tüm şehri yaktı. Çok sayıda Yahudi ve Hristiyan bu savaşta öldürüldü. Kudüs enkaz haline geldi. Bir Yahudi mezhebi olarak doğan Hristiyanlık dininin başlangıç noktası tamamen kana bulandı. Hristiyanlık dini bu savaşlar sırasında tıkanmış, neredeyse yok olma noktasına gelmişti.

ANADOLU HAVARİSİ

Ancak İsa’yı rüyasında gördüğünü söyleyen ve İsa’dan el aldığını belirten Tarsuslu Pavlus ya da diğer adıyla Aziz Paul, kaybolmaya yüz tutan Hristiyanlık dinini, MS 46 yılında başladığı zorlu seyahatlerle Anadolu’da egemen olan Romalılara ve Yunanlılara anlatmaya başladı. Dinlerin birbirlerine hoşgörüyle yaklaştıkları bir yer olan Anadolu’da ilk seyahatine MS 46-48 yılları arasında çıkan Aziz Paul, aynı yerleri ilerleyen yıllarda iki kez daha dolaştı, vaazlar verdi.

İsa’nın mesajları, Tarsuslu Aziz Paul’un gezileri ile Anadolu’da yerleşik Yunan ve Romalılarda yankı bulmaya başladı. “Ben Tarsuslu bir Kilikyalıyım” diyerek kendisini tanıtan Aziz Paul, İsa ile hiç tanışmadığını, ancak onu rüyasında gördükten sonra bu yolculuğa çıktığını her yerde anlatmaya başladı. İsa’nın 12 havarisi arasında yer almamasına rağmen, Aziz Paul, yaptığı misyonerlik çalışmaları nedeniyle daha sonraları “Anadolu Havarisi” adını aldı.

AYLARCA YÜRÜDÜ

Hıristiyanlığın Kudüs’ten Anadolu’ya buradan da Avrupa’nın içlerine yayılmasında en büyük pay sahibi olarak görülen Tarsuslu Aziz Paul, günümüzün en modern ulaşım araçlarıyla bile aylar sürecek olan yolları, karşılaştığı birçok zorluğa rağmen takip etmekten vazgeçmedi. Roma’nın aşırı tepkisine ve sonunda ölüme gidecek kaderini bilmesine rağmen yolunu terk etmedi. Suriye, Kıbrıs ve Yunanistan’da da yolculuklar yapmışsa da kuşkusuz en çok vakit geçirdiği ve öğretilerini yaydığı, en güney ucundan en batısına kadar neredeyse tamamını dolaştığı yer Anadolu coğrafyası oldu.

Ancak, Aziz Paul, İsa’nın mesajlarını kendine göre yorumlamakta ve özellikle kadınlar ile ilgili bölümleri daha özgürlükçü olarak değiştirmekteydi. Tarih kitapları Tarsuslu Aziz Paul’un Hristiyanlığı yayma yolculuğunun önemini şöyle anlatıyor:

“Eğer Aziz Paul özellikle Anadolu coğrafyasını dolaşarak vaazlar vermeseydi, Hıristiyanlık MS 66’daki Yahudi isyanı bastırıldığında ve Kudüs yandığında muhtemelen kaybolacaktı”

Aziz Paul’un Anadolu coğrafyasında Hristiyanlığı yaymak için geçtiği Antalya-Konya arasındaki rotalar, bugün ‘St. Paul Yolu’ olarak adlandırılıyor ve dünyanın birçok yerinden gelen yürüyüşçüler tarafından yürünüyor. Yol üzerinde çok sayıda antik kilise ve eser yer alıyor.

KATE CLOW İŞARETLEDİ

Likya yolunu da işaretleyen İngiliz arkeolog Kate Clow tarafından uzun bir çalışma sonunda bulunarak işaretlenen St. Paul Yolu, günümüzde iki farklı rotadan oluşmaktadır. Rotalardan birincisi, Antalya’nın 10 km doğusundaki Perge ile Eğirdir Gölü’nün kuzeydoğusundaki Yalvaç arasında yer alır. 27 günde yürünebilen bu işaretlenmiş rota yaklaşık 500 kilometre uzunluğundadır.

St. Paul Yolu’nun, Antalya’nın 80 km kuzey doğusundaki Köprülü Kanyon Ulusal Park’ın girişindeki Beşkonak’tan başlayan ikinci bir kolu vardır. İkinci kol, Roma antik kenti Adada’da ilk rotayla birleşir. Likya Yolu’ndan daha yabani bir rota olan St. Paul Yolu, deniz seviyesinden başlar ve 2 bin 200 metreye kadar tırmanır.

İLK YOL ANTAKYA’DAN BAŞLAR

Tarsuslu Pavlus, MS 46-48 yılları arasında Antiokheia’dan (Antakya) yolculuğuna başlamış ve bir liman kenti olan Seleukeia Pieria’ya (Samandağ) gelerek, buradan bir gemiyle, Kıbrıs (Salamis ve Paphus) üzerinden Attalia (Antalya) Limanı’na ulaşmıştır. Kara yolu ile Perge’ye (Aksu) ve Kestros (Aksu) Vadisi’nden, Psidia Antiokheia’ya (Yalvaç) ulaşmıştır. Yolculuğuna devam ederek, İconium (Konya), Lystra (Hatunsaray Kasabası) ve Derbe (Aşıran Köyü) kentlerini ziyaret eder. Aynı güzergâhtan geri dönerek Psidia Antiokheia (Yalvaç) ve Kestros (Aksu) Vadisi üzerinden, Perge’ye (Aksu) oradan Attalia’ya (Antalya) ulaşır. Daha sonra deniz yolu ile Kıbrıs’a uğramadan Seleukeia Pieria (Samandağ) ve Antiokheia’ya (Antakya) ulaşarak yolculuğunu tamamlar.

İKİNCİ YOLUN BAŞLANGICI KUDÜS

Aziz Paul’un ikinci yolculuğunun başlangıç noktası Jerusalem’dir. Karayolu ile Antiokheia’ya (Antakya) gider. Antiokheia’dan (Antakya), Tarsus, Derbe (Aşıran Köyü), Lystra (Hatunsaray Kasabası), İconium (Konya), Psidia Antiokheia’dan (Yalvaç), Troas’a (Çanakkale) geçiş yaparak, oradan da deniz yolu ile Makedonya’ya ulaşır. Buradan deniz yoluyla Kıta Yunanistan’daki Athens, Korinth’e ve Cencrea kentlerine gider. Deniz yoluyla yolculuğuna devam ederek tekrar Anadolu’ya geçer ve Efes’e (Selçuk) ulaşır. Yine deniz yoluyla Rhodes(Rodos) Adası üzerinden Caesarea’ya (Suriye) ulaşır. Jerusalem (Kudüs) yolculuktaki son duraktır.

3. YOL MS 53-57 TARİHLERİ ARASINDA
Antiokheia’dan (Antakya) karayolu ile önce Tarsus’a sonra Kilikia Bölgesi sınırları içerisinden devam ederek, Derbe (Aşıran Köyü), Lystra (Hatunsaray Kasabası), İconium (Konya), Psidia Antiocheia (Yalvaç) kentlerini ziyaret ettikten sonra, Efes’e (Selçuk) ulaşır. Efes’ten de Troas’a (Çanakkale) geçer. Deniz yoluyla Makedonia’ya devam eder. Daha sonra karayoluyla Kıta Yunanistan’da bulunan Athens ve Korinth’e ulaşır. Korinth’den geriye dönerek yine aynı güzergahı takip eder ve yine Troas’a (Çanakkale) ulaşır. Assos’a (Behramkale), Ege Denizi’ndeki adaları ve Miletus’a (Balat) ziyaretinin devamında Cos (Kos) Adası ve Rhodes (Rodos) Adası, bir sonraki durağı olacaktır. Rhodes’den(Rodos) Anadolu’ya geçer ve Patara’ya (Kalkan) ulaşır. Tekrar deniz yoluyla yolculuğuna devam ederek Jerusalem’de (Kudüs) yolculuğunu tamamlar.

ADINA KİLİSELER YAPILIYOR

St. Paul’un çabaları ile Hristiyanlığın, Anadolu’da yerleşik Yunan ve Romalılar tarafından benimsenmesinden sonra Büyük Roma İmparatorluğu uzun süre Hristiyanlığa karşı direnir. Romalıların Hristiyanlığı kabul süreci, I. Konstantin'in MS 313 tarihli Milano Fermanı ile dini serbest bırakmasıyla başlar ve MS 380 yılında I. Theodosius'un Selanik Fermanı ile imparatorluğun resmi dini haline gelmesiyle tamamlanır.

İşte bu tarihten sonra, St. Paul büyük önem kazanır ve Romalılar tarafından Anadolu’da geçtiği yerlerde adına kiliseler yapılmaya başlanır. Doğduğu yer olan Tarsus’ta bulunan St. Paul Kilisesi’nde her yıl anma törenleri düzenleniyor. Geçtiği yolların üzerinde de Bizans imparatorluğu döneminde çok büyük kiliseler yapılıyor. İlk konuşmasını yaptığı Yalvaç’taki kilisenin yanı sıra, Alahan ve Adada antik şehirlerindeki kiliseler, bugün hale ayakta duruyor ve yoğun ziyaretçi akınına uğruyor.