İstanbul’da birkaç gencin, görmeyen arkadaşlarını iki kişilik bisiklet kiralayarak, deniz havası alsınlar diye, arka selenin üzerinde gezdirmesi ile başlıyor burada anlatacaklarımız. Önde gören, arkada ise görmeyenin birlikte pedal çevirerek yaptıkları 2-3 saatlik geziler devam ederken, görme engellilere yolda gördüklerini de anlatıyor önde pedal çevirenler.

Örneğin gören diyor ki; “Şimdi Boğaz Köprüsü’nün altından geçiyoruz, denizde iki tanker bir balıkçı motoru ilerliyor. Deniz hafif dalgalı. Kıyıda balık tutanlar var”

İşte bu resim, görmeyenin belleğine işleniyor. Tandem bisiklet gezileri, ayrı bir heyecan bir mutluluk kapısı açıyor görmeyenlere. Tandem bisiklet sürücüleri ve görmeyen yol arkadaşları, işte bu kapıdan daha fazla görmeyenin yararlanması için bir dernek kurarak, faydalanma alanını büyütmeye karar veriyorlar. Bu amaçla bir dernek kuruluyor İstanbul’da. Derneğe de kimseyi incitmeyecek çok güzel bir ad bulunuyor.

“Eşpedal” Derneği böylece hayata geçiriliyor.

MERKEZ İZMİR’E TAŞINIYOR

Ama zaman içerisinde İstanbul trafiğinde yaşanan zorluklar derneğin çalışmalarını engelliyor. Bisiklet yollarının yetersizliği ve kamusal ilgisizlik başlayınca, İzmirliler hemen öne atılıyorlar ve 2015 yılında İstanbul’da kurulan bu derneğin genel merkezini 2017 yılında İzmir’e taşıyorlar.

İzmir’in bisiklet yolları ve harika doğası, Eş-Pedal’ın bu bölgede gelişmesine fazlasıyla katkı sağlıyor. Dernek çalışmaları büyüyor. Bugün Eşpedal Derneği’nin 11 ilde temsilcilikleri var. Bu illerde derneğin kendisine ait tandem bisikletleri bulunuyor. Her ilde, gösterilen ilgiye göre farklı sayıda bisikletler hareket etmeyi bekliyor.

İletişimlerini Whatsapp üzerinden sağlıyorlar. Önce gezi rotası oluşturuluyor ve hareket noktası belirleniyor. Dernek yöneticilerinin “Pilot” adını verdiği bisiklet kullanıcıları, bisikletleri ile buluşma noktasına gelerek görmeyenlerle buluşuyorlar. Kısa bir eğitimden sonra görmeyenleri arka seleye alarak, rotaya doğru pedal basmaya başlıyorlar. Ancak pedal basarken, görmeyenlerin de kendi pedallarını kullanarak, sürücünün yükünü hafifletmesi, sürüşe katkıda bulunması gerekiyor.

HAFTA SONLARI FARKLI NOKTALARA

Şehir içi gezi rotaları genellikle 2-3 saat sürüyor. Rotanın tamamlanmasından sonra, görmeyenlerle başlangıç noktasında kendilerini bekleyen yakınları buluşturuluyor. Bu gezilerin en anlamlı tarafı, pilotların yol boyunca sürekli konuşarak, gördüklerini arka seledeki görmeyene anlatması. Hafta içinde daha çok şehir rotaları tercih edilirken, hafta sonlarında ise daha uzak yerlere, doğa turları düzenleniyor.

Eşpedal Derneğinin, İzmir merkez ofisi dışında Ankara, Bursa, Eskişehir, İstanbul, Gaziantep, Ordu, Manisa, Mersin, Muğla ve Denizli’de, görmeyenleri gezdirmeyi bekleyen, derneğe ait tandem bisikletleri ve gönüllü pilotları bulunuyor. Derneğin bu illerdeki toplam bisiklet sayısı 50’yi geçiyor.

GÖNÜLLÜ PİLOTLAR

Pilotlar gönüllülük esasına göre gezilere katılıyorlar. Pilot olmak isteyenlere Eşpedal Derneği yöneticileri ve tecrübeli pilotlar tarafından öncelikle eğitim veriliyor. Çünkü arkada bir kişinin daha yer aldığı tandem bisikletleri sürmek hiç de kolay değil. Derneğin şu anda çeşitli illerde 700 civarında pilotu bulunuyor.

DERNEK BAŞKANININ PİLOTU OLDUM

Köyceğiz’in Ekincik koyunda ekibi ile birlikte gezmeye gelen Eşpedal Derneği’nin görmeyen Dernek Başkanı Burcu Yıldız’a, kısa süreli de olsa pilotluk yaptım. Tandem bisikletlerin uyum içerisinde kullanılması gerekiyor. Tüm sorumluluk pilotta olduğu için, gidilen yolun iyi seçilmesi, çukurlara girilmemesi, girilecekse bile arkada oturan sürücünün uyarılması, sert dönüşler yapılmaması gerekiyor. Zaten oldukça uzun olan tandem bisikletle viraj alabilmek de bayağı maharet istiyor. Bu sürüş sırasında da Burcu Yıldız benden sürüş sırasında gördüklerimi anlatmamı istedi ve ben de ona anlatımımla elimden geldiğince yardımcı olmaya, onu bilgilendirmeye çalıştım.

“BİZ ENGELLİ DEĞİLİZ, KÖRÜZ”

Yaşamına görerek başlayan ve daha sonra geçirdiği bir hastalık nedeniyle görme yetisini yitiren Eşpedal Derneği Başkanı, İzmirli Burcu Yıldız, fizik mühendisliği mezunu. Üniversiteyi görmediği dönemde tamamlamış. Görmeyenlere has programların yer aldığı cep telefonu ile hem kendi yaşantısını düzenliyor hem de dernek işlerini hallediyor. Arkadaşları ile birlikte uğraşarak, İzmir’de Eşpedal Derneğini, kendilerine ait bir lokale kavuşturunca işlerinin çok daha kolaylaştığını söylüyor. En büyük hedefi ise çalışmalarını duyurarak hem pilot hem de görmeyen katılımcı sayısının arttırılması. Kadınların bisiklet kullanarak daha da güçleneceğine olan inancını her fırsatta belirtiyor.

Eşpedal adının yer aldığı web sitesi ve sosyal medya hesapları üzerinden zaman zaman duyuru yaparak, pilot sayısını çoğaltmayı hedeflediklerini belirtiyor. Kendilerine “görme engelli” denmesinden hoşlanmıyor. “Biz engelli değiliz, körüz” diyor. Körlerle ilgili derneklerle iletişimde bulunarak, faaliyetlerine katılacak körlere ulaşım sağladıklarını ve onları tandem bisikletlerle gezmeye davet etiklerini anlatıyor. 11 ilde faaliyet gösterdiklerini belirten Burcu Yıldız, bu illerdeki en büyük sorunun, o illere gönderdikleri tandem bisikletlerin muhafaza edilmesinde yaşandığını belirtiyor. Kendilerine tandem bisikletleri koyabilecekleri bir yer gösterilmesini istiyor. Ankara’daki 10 bisikleti nereye koyacaklarını bilemediklerini, bu aşamada pilotların evlerinde muhafaza edebildiklerini, bunun da toplu faaliyetlerde buluşma noktasına ulaşmada problem yaşattığını belirtiyor.

BİSİKLET YARIŞLARINA DA KATILIYORLAR

Bisiklet ve Motosiklet Federasyonu ile bir çalışma yaptıklarını ve federasyonun artık kendilerine özel “Paralimpik Tandem” adı altında bisiklet yarışları düzenlediğini belirtiyor. Görmeyenlere özel bisiklet yarışlarının, federasyonun yıllık yarış takvimi içerisinde yer almasından mutluluk duyduklarını, ancak “paralimpik tandem bisiklet yarışı” sayısının arttırılması gerektiğini ifade ediyor.

Ekincik’e pilotları ile birlikte hafta sonu tatiline gelen Eşpedal ekibi ile oldukça keyifli saatler geçirdik. Yaşama fazlasıyla tutunan ekip üyeleri, pilotları ile birlikte ATV’ye de bindi, denizde SUP keyfi de yaptı, caretta carettaların yumurtalarını sahile bırakmasını izlemeye de gitti.

Neri-Nero adını kullanan ve “görmeden influencer oldum” diyen görme engelli Neriman’ın, nasıl influencer olduğu da oldukça ilginçti. Neriman, tandem gezi maceralarını sosyal medyada “Görmeden kanoya bindim” “görmeden denize girdim”, “görmeden dolma sardım” “görmeden ATV’ye bindim” başlıkları altında kullanıyor. Neriman, tüm bunları Eşpedal ile gerçekleştirdiğini belirterek, “bana bir kapı açıldı, içeri girdim. Hayatım bir anda değişti” diyerek yaşadıklarını özetliyor.

Not: Yazının içerisinde de belirttiğim gibi kendilerine görme engelli denmesini istemiyorlar, engel tanımadıkları için yazının başlığında olduğu gibi “kör” denmesinin daha doğru olduğunu, iletişimde bulundukları derneğin adının da “Körler Derneği” olduğunu belirtiyorlar.