2025 yılına ait otomotiv sanayi verileri, ilk bakışta son derece olumlu bir tablo ortaya koyuyor. Toplam üretim yüzde 4 artışla 1 milyon 419 bin adede, ihracat ise yine yüzde 4’lük artışla 1 milyon 57 bin adede ulaştı. Otomotiv sanayi, yüzde 17,6 payla 2025 yılında da Türkiye’nin ihracat şampiyonu olurken, 41,5 milyar dolarlık ihracat geliriyle tarihinin en yüksek seviyesine çıktı. İç pazar da büyümeye devam etti. Ağır ticari araçlar dahil edildiğinde toplam pazar, bir önceki yıla göre yüzde 10 artarak 1 milyon 413 bin 903 adet seviyesinde gerçekleşti. Kağıt üzerinde bakıldığında, üretim artmış, ihracat rekor kırmış, pazar genişlemişti. Ancak bu olumlu tablonun perde arkasında, otomotiv sanayi açısından ciddi riskler barındıran yapısal sorunlar bulunuyor.

Bu risklerin başında, iç pazarda yerli araç payının yüzde 29’a kadar gerilemesi geliyor. Bu oran, bugüne kadar kaydedilmiş en düşük seviye. 2024’te yüzde 31 olan yerli payının bir yılda bu noktaya inmesi, sadece geçici bir dalgalanma değil, kalıcı bir eğilime işaret ediyor. Diğer önemli sorun ise Türkiye’nin 2,2 milyon adetlik toplam üretim kapasitesine rağmen, 2025’te bu kapasitenin yalnızca yüzde 67’sinin kullanılmış olması. Yani sanayinin üçte biri atıl durumda. Bu dengesizliğin doğal sonucu ise hızla büyüyen dış ticaret açığı oldu.

YENİ YATIRIMLARI ÇEKMELİYİZ

Otomotiv Sanayi Derneği (OSD) Başkanı Cengiz Eroldu’nun uyarıları bu açıdan son derece çarpıcı: “Hep olumlu rakamlardan, rekorlardan bahsettik. Ancak 2025’i toplam pazarda yüzde 29’luk yerli satış oranıyla kapatıyoruz. Bu, bugüne kadar ki en düşük seviye. Türkiye hâlâ otomobilde, ihraç ettiğinden daha fazlasını ithal eden bir ülke konumunda. 11 ay sonunda 7,7 milyar dolarlık açık, Türkiye ekonomisi açısından son derece önemli. Bu tablo, Türkiye’de otomotiv arzını artırmamız ve yeni yatırımları ülkeye çekmemiz gerektiğini açıkça ortaya koyuyor.”

Gerçekten de 2025’te toplam üretim ve ihracat artarken, otomobil üretimi yüzde 4, otomobil ihracatı ise yüzde 8 geriledi. İç pazarda satılan otomobillerin yüzde 70’ten fazlasının ithal olması, dış ticaret açığını kaçınılmaz hale getirdi. Otomobilde 9 ay sonunda 5 milyar 924 milyon dolar olan dış ticaret açığı, 11 ayda 7 milyar 713 milyon dolara ulaştı. Bu gidişat, yıl sonunda açığın 9 milyar doları aşabileceğini net biçimde gösteriyor.

BEDELİ ÇOK DAHA AĞIR OLUR

Karşılaştırma yapmak tabloyu daha da netleştiriyor. Otomobil dış ticaret açığı 2023’te 6,6 milyar dolar, 2024’te ise 4,8 milyar dolar seviyesindeydi. 2025’te ise henüz yıl tamamlanmadan tarihi bir açık oluşmuş durumda. Üstelik 2017–2022 döneminde fazla veren otomobil dış ticareti, son üç yıldır üst üste alarm veriyor. Tüm araç grupları dahil edildiğinde, otomotiv sektörü 2025’in ilk 11 ayında 536 milyon dolarlık dış ticaret açığına ulaşmış durumda.

Özetle; rekor üretim, rekor ihracat ve rekor pazar söylemleri manşetleri süslese de, yerli üretimin iç pazardan hızla çekilmesi ve ithalata dayalı büyüme modeli, otomotiv sanayisi için ciddi bir kırılganlık yaratıyor. Bu tablo değişmezse, bugün “rekor” diye konuşulan rakamların bedeli, yarın çok daha ağır ödenebilir.

2025 yılı otomotiv sektörünün KARNESİ

ÜRETİM

• Toplam otomotiv üretimi: %4 artış
  → 1.419.464 adet
• Otomobil üretimi: %4 düşüş
  → 872.538 adet
• Ticari araç üretimi: %19 artış
  • Hafif ticari: %21 artış
  • Ağır ticari: %1 artış

Yorum: Toplam üretim artmasına rağmen otomobil tarafında ciddi kayıp var.

İÇ PAZAR

• Toplam pazar: %10 büyüme
  → 1.413.903 adet
• Otomobil pazarı: %11 artış
  → 1.084.496 adet
• Ticari araç pazarı: %8 artış
  • Hafif ticari: %10 artış
  • Ağır ticari: %4 düşüş

Yorum: Pazar büyüyor ama bu büyümeden yerli üretim yeterince pay alamıyor.

İHRACAT (ADET)

• Toplam otomotiv ihracatı: %4 artış
  → 1.057.920 adet
• Otomobil ihracatı: %8 düşüş
  → 599.687 adet

Yorum: İhracat adetleri ticari araçlar sayesinde ayakta.

İHRACAT (DEĞER)

• Toplam otomotiv ihracatı: %12 artış
  → 41,5 milyar dolar (tarihi rekor)
• Otomobil ihracatı: %4 artış
  → 11,8 milyar dolar

Yorum: Adet düşse bile birim değer artışı ihracat gelirini yukarı taşıdı.

TÜRKİYESİZ AVRUPA’NIN AYAKTA KALMASI ZOR

Otomotiv Sanayi Derneği (OSD) Başkanı Cengiz Eroldu, Avrupa’da gündeme gelen “Made in EU” düzenlemesinin Türkiye açısından dikkatle yönetilmesi gereken bir risk oluşturduğunu söyledi. Eroldu, bu konuyu ilk kez Ekim 2025’te dile getirdiğini hatırlatarak, 16 Aralık’ta Avrupa’da açıklanan otomotiv paketinin ardından tartışmaların hız kazandığını belirtti. Eroldu, “Made in EU” düzenlemesine ilişkin taslak belgenin 28 Ocak’ta açıklanmasının beklendiğini ifade ederek, belgenin henüz kesin olmadığını ve tartışmaya açık olacağını vurguladı. Türkiye’nin Avrupa için rekabetçi, esnek ve güvenilir bir ticari ortak olduğunun altını çizen Eroldu, söz konusu düzenlemenin Türkiye’yi doğrudan olumsuz etkilemesini beklemediklerini ancak sürecin yakından izlenmesi gerektiğini söyledi. “Türkiyesiz bir Avrupa otomotiv sanayinin ayakta kalması zor” diyen Eroldu, bu nedenle sürecin doğru yönetilmesinin kritik olduğunu belirtti. Eroldu ayrıca, tüm zorluklara rağmen kamu yönetiminden güçlü destek aldıklarını da sözlerine ekledi.