Türkiye'nin son dönemde döviz kurunu kontrol altında tutmak için altın rezervlerini aktif şekilde kullanması, tartışmaların merkezine oturmasını sağladı.
Piyasa hesaplamalarına göre Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası son 3–4 haftada yaklaşık 8 milyar dolar karşılığı altın satışı gerçekleştirmiş. Bu rakamlar resmi olarak “şu kadar altın sattık” şeklinde açıklanmıyor; bu söylemler Bloomberg, Reuters ve Financial Times gibi uluslararası kurumların rezerv analizlerinden türetilmiş. Ancak Türkiye’de de birçok aracı kurum ve yatırım şirketi bu hesapları doğrulayan değerlendirmeler yapıyor.
Aslında altın piyasası çok derindir. Günlük işlem hacmi on milyarlarca doları bulur. Bu nedenle tek bir ülkenin satışının fiyatı kalıcı olarak aşağı çekmesi zor. Ancak doğru zamanda gelen ekstra satış, fiyatın yönünü değiştirmese bile hızını etkileyebilir. Yani "Türkiye satınca altın düştü" demek zor.
Analistlerin büyük kısmı da bunu söylüyor. "Türkiye'nin satışları, altını tek başına düşürmedi ama zaten aşağı yönlü olan hareketi hızlandırdı" şeklinde konuşuyorlar. Özellikle faiz baskısının güçlü olduğu bir dönemde gelen bu ek satış, fiyatları aşağı doğru itti.
Bloomberg Intelligence bu etkiyi “kısa vadeli aşağı yönlü baskı” olarak tanımlıyor. Reuters'a konuşan trader’lar ise daha net konuşmuşlar: "Türkiye’nin satışları düşüş momentumu yarattı." Financial Times tarafında ise yorum biraz daha teknik. Türkiye’nin kur savunması için “altın destekli likidite” kullandığı ve bunun piyasa dengesini geçici olarak etkilediği ifade ediliyor.
Demek ki, bu satışlar altının zaten güçlü olduğu bir dönemde gelseydi, belki etkisi sınırlı olurdu. Ama faizlerin yüksek olduğu, doların güçlü seyrettiği ve yatırımcının altından çıkmaya başladığı bir döneme rast geldi.
Bir de işin psikolojik tarafı var. Piyasada “merkez bankaları satıyor” algısı oluştuğu anda, bu sadece fiziksel satışla sınırlı kalmaz. Fonlar pozisyon küçültür, ETF çıkışları hızlanır, algoritmik işlemler devreye girer. Yani küçük bir hareket, zincirleme bir reaksiyon yaratır. Altındaki son düşüşte bu mekanizmanın çalıştığını söyleyen analist sayısı az değil.
Ama burada dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta var. Altın fiyatını Türkiye belirleyemez. Bu yüzden "Türkiye satınca altın fiyatı düştü" demek yerine "altın zaten düşmek için neden bulmuştu; Türkiye’nin satışları bu düşüşü hızlandırdı" demek daha doğru gibi geliyor.
