Konumuz balıkçıların 50-60 yıl önce akvaryum diye adlandırdığı, balık yuvalama alanı olarak bildikleri İzmit Körfezi…

Dünya çevre literatüründe korunuyormuş gibi yapılan ama daha çok kirlenen bir doğa parçası olarak geçen bir yer burası. Mesela dibinden 10 ton çamur çıkartılırken, iki üç misli kimyasal madde, evsel ve sanayi atığı körfez sularına karışıyor.

Ülke sanayinin yarıdan fazlasını sırtlayan Marmara Bölgesi’nde; İzmit Körfezi’ni çevreleyen Pendik, Tuzla, Darıca, Gebze, Dilovası, Hereke, Körfez, Derince ve İzmit irili ufaklı fabrikalarla dolu.. Gölcük, Karamürsel ve Yalova'da ise hem sanayi hem de tarım var…

İzmit Körfezi'nin uzunluğu 48, genişliği 2–10 kilometre, alanı 300 kilometrekare, en derin yeri 183 metre… Şunu da belirtelim ülkemizde yıkıcı depremlere yol açan Kuzey Anadolu Fayı’nın geçtiği yer… Altında deprem riski, üstünde zehirlenme riski!

Çarpık yapılaşma, yanlış sanayi stratejisinin 80 yıllık hatalarıyla dolu körfez tarihinde, son 30 yılda temizleme çalışmaları ve çevre düzenlemeleri yapılıyor. Ancak körfezde “musluk açıkken suyu boşaltmaya çalışmak” gibi bir durum var.

İzmit Körfezi’nde yapılan temizlik çalışmalarının beklenen sonucu verememesinin birkaç temel nedeni var. Sanayi tesisleri deşarj yapmaya devam edebiliyor. Evsel atıklar ve arıtması yetersiz kanalizasyon sistemleri körfeze yük bindiriyor. Dipte biriken çamur ağır metaller ve toksik maddeler içeriyor. Dipten çamur çekilmesi çok yavaş ilerliyor, çünkü teknik olarak zor ve pahalı. Şimdiye kadar 2 milyon tona yakın çamur çıkarıldı ama deniz dibinde daha 11 milyon ton çamur olduğu tahmin ediliyor.

Körfezde bir sorun da su sirkülasyonunun zayıf olması. Kirli su dışarı atılamıyor, içeride birikiyor. Bu da oksijen azalmasına ve “ölü bölgeler” oluşmasına yol açıyor.

Zaten kritik deprem bölgesi olan Körfez çevresinde sanayi kuruluşlarının bir planla taşınması(bazıları ömrünü zaten doldurdu deniyor) kalanların da ileri arıtma tesisleriyle donatılması gerekiyor.

DİLOVASI ÖRNEĞİ

Kocaeli'nin Dilovası ilçesi en son bir katliamla gündeme gelmişti. Geçen yılın sonlarında kaçak ve ruhsatsız parfüm fabrikasında çıkan yangında üçü çocuk yedi işçi can vermişti. Bölgede böyle onlarca kaçak sanayi kuruluşu olduğu söyleniyor.

Aslında buradaki tehlikeye yıllar önce dikkat çekilmişti. Araştırmacı Bülent Şık, Dilovası’nın her türlü kanserin tavan yaptığı bir yer olduğunu ortaya çıkarmıştı. Doğruyu söyleyen her bilim insanının başına gelenlerden Şık da kaçamamış. İşinden olmuş, mahkemelerde yargılanmıştı.

Kirlilik ve kanser bağlantısı ortaya çıkarken, İzmit Körfezi’ndeki temizliğin bir çevre düzenlemesinden çok halk sağlığı sorunu olduğu gündeme geliyordu.

Bir yanda deprem riski, bir yanda halk sağlığı sorunu…İzmit Körfezi’ne bu gözle bakılması artık şart.